ปัจจุบันเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการออกแบบ ก่อสร้าง และบริหารจัดการอาคาร หนึ่งในเทคโนโลยีที่น่าสนใจ คือ Digital Twin หรือ “แบบจำลองดิจิทัลเสมือนของระบบจริง” ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงแบบจำลองอาคารสามมิติ แต่เป็นแบบจำลองที่สามารถเชื่อมโยงและปรับข้อมูลให้สอดคล้องกับสภาพของอาคารหรือระบบจริงได้อย่างต่อเนื่อง โดย National Institute of Standards and Technology (NIST) อธิบายว่า Digital Twin มีลักษณะเป็นแบบจำลองเสมือนที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล และสามารถใช้ข้อมูลจากเซนเซอร์ร่วมกับระบบเชื่อมต่อข้อมูลและการจำลอง เพื่อสนับสนุนการติดตาม วิเคราะห์ และคาดการณ์การทำงานของระบบ

สำหรับงานด้านวิศวกรรมและสถาปัตยกรรม Digital Twin สามารถนำมาประยุกต์ใช้ร่วมกับ Building Information Modeling (BIM), Internet of Things (IoT) และระบบเซนเซอร์ เพื่อให้ข้อมูลจากอาคารจริง เช่น อุณหภูมิ ความชื้น การใช้พลังงาน หรือสถานะการทำงานของระบบต่าง ๆ สามารถเชื่อมโยงกับแบบจำลองดิจิทัลได้ งานทบทวนของ Cespedes-Cubides และ Jradi (2024) ชี้ให้เห็นถึงศักยภาพของ Building Digital Twin ในการติดตามการทำงานของอาคาร วิเคราะห์ประสิทธิภาพด้านพลังงาน ตรวจหาความผิดปกติ และสนับสนุนการบำรุงรักษาและการตัดสินใจในช่วงการใช้งานอาคาร

Digital Twin จึงมีบทบาทมากกว่าเครื่องมือสำหรับการมองเห็นอาคารในรูปแบบดิจิทัล แต่สามารถใช้เป็นเครื่องมือสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของอาคารและลดการใช้ทรัพยากร งานทบทวนใน Journal of Building Engineering รายงานว่าเทคโนโลยี Digital Twin สามารถสนับสนุนการติดตามการใช้พลังงาน การปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงาน และการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับการลดการใช้พลังงานและการปล่อยคาร์บอนในสภาพแวดล้อมสรรค์สร้าง (Built Environment)

ประเด็นดังกล่าวมีความสำคัญเมื่อ International Energy Agency (IEA) รายงานว่า ในปี 2024 ภาคอาคารคิดเป็นประมาณร้อยละ 30 ของความต้องการใช้พลังงานทั่วโลก การเรียนรู้และประยุกต์ใช้ Digital Twin จึงเป็นองค์ความรู้ที่น่าสนใจสำหรับนักศึกษาวิศวกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ เพราะเป็นการบูรณาการความรู้ด้านการออกแบบอาคาร ระบบวิศวกรรม เทคโนโลยีเซนเซอร์ IoT และการวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อพัฒนาอาคารให้สามารถบริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ความยั่งยืนในอนาคต

แหล่งที่มาของข้อมูล

National Institute of Standards and Technology (NIST). Digital Twins: Essential Elements.
https://www.nist.gov/digital-twins/essential-elements
International Energy Agency (IEA). (2025). Energy Efficiency 2025: Buildings.
https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2025/buildings
Cespedes-Cubides, A. S., & Jradi, M. (2024). A review of building digital twins to improve energy efficiency in the building operational stage. Energy Informatics, 7, 11.
https://doi.org/10.1186/s42162-024-00313-7